VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/zhg92162 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.63-81 63 INTERLEUCINA-6COMOBIOMARCADORSALIVALPARALADETECCIÓNPRECOZDELCÁNCERORALENADULTOS:REVISIÓNSISTEMÁTICAINTERLEUKIN-6ASASALIVARYBIOMARKERFOREARLYDETECTIONOFORALCANCERINADULTS:SYSTEMATICREVIEWNathalyElizabethGuamánCongo1,CaremFranscelysPrietoFuenmayor2{nathaly.guaman.29@est.ucacue.edu.ec1,carem.prieto@ucacue.edu.ec2}Fechaderecepción:16/12/2025/Fechadeaceptación:08/03/2026/Fechadepublicación:10/03/2026RESUMEN:Detectarelcánceroralenlasetapasinicialesesesencialparamejorarelpronósticoyreducirlamortalidadasociada.Enestecontexto,lainterleucina-6(IL-6)salivalhasurgidocomounbiomarcadorpotencialmenteútildebidoasupapelenlosprocesosinflamatoriosytumorales.EvaluarlaInterleucina-6(IL-6)comobiomarcadorsalivalparaeldiagnósticoprecozdelcánceroral.SerealizóunarevisiónsistemáticasiguiendolasdirectricesPRISMA2020yseregistradoenlabasededatosPROSPERO(ID:CRD42025629346).LapreguntadeinvestigaciónseestructuróutilizandoelmarcoPIRDparaevaluarlaprecisióndiagnósticadelaIL-6salivalenladetecciónprecozdelcánceroralenadultos.Paralabúsquedadelosartículosausar,seconsultólasbasesdigitalesPubMed,ScopusyProQuest,seutilizótérminosMeSHypalabrasclavessobrelaIL-6,saliva,biomarcadoresycánceroral.Seincluyoestudiosoriginalespublicadoseninglésyespañoldurantelosúltimos11añosqueevaluabanlosnivelesdelaIL-6ensalivaparaladeteccióndelcánceroral.Dosrevisoresdemaneraindependienterealizaronlaextraccióndedatosylaevaluacióndelacalidad,utilizandolaherramientaQUADAS-2.De1011registrosqueseobtuvieronenlabúsqueda,ochoestudioscumplieronconloscriteriosdeinclusión.DichosestudiosutilizaronELISAtiposándwichyensayosmultiplexbasadosenLuminexparalamedirlaIL-6salival.Lasensibilidadreportadasesituóentreel63%y100%,ylaespecificidadentre70,83%y100%yeláreabajolacurva(AUC)entre0,8y1,0,reflejandounbuenrendimientodiagnóstico.LosestudiosencontradosensutotalidadsehallabanindexadasenPubMedysondetipocaso-control.LaIL-6enlasalivahasidoidentificadacomounbiomarcadorconnotablepotencialdiagnósticoparaladetecciónprecozdelcánceroral,conresultadosconsistentesendiferentestécnicasanalíticas.Suaccesibilidadynaturalezanoinvasivalaposicionacomounbiomarcadorprometedor,especialmenteenentornosconrecursoslimitados.Noobstante,serequiereinvestigacionesmulticéntricosadicionales,conmayorestamañosdemuestraymetodologías 1UniversidadCatólicadeCuencaUCACUE,Cuenca–Ecuador,https://orcid.org/0009-0006-8107-0626.2UniversidadcatólicadeCuencaUCACUE,Cuenca–Ecuador,https://orcid.org/0000-0002-7752-932X.
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/zhg92162 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.63-81 64 estandarizadasparaconfirmarsuutilidadclínicaparaincorporarlaenprotocolosrutinariodecribado.Palabrasclave:Interleucina6;IL-6,biomarcador,saliva,cánceroral,neoplasiaoral,carcinomadecélulasescamosas,carcinomasdecélulasescamosasABSTRACT:Detectingoralcancerinitsearlystagesisessentialforimprovingprognosisandreducingassociatedmortality.Inthiscontext,salivaryinterleukin-6(IL-6)hasemergedasapotentiallyusefulbiomarkerduetoitsroleininflammatoryandtumorprocesses.Toevaluateinterleukin-6(IL-6)asasalivarybiomarkerfortheearlydiagnosisoforalcancer.AsystematicreviewwasconductedfollowingthePRISMA2020guidelinesandregisteredinthePROSPEROdatabase(ID:CRD42025629346).TheresearchquestionwasstructuredusingthePIRDframeworktoevaluatethediagnosticaccuracyofsalivaryIL-6intheearlydetectionoforalcancerinadults.ThePubMed,Scopus,andProQuestdigitaldatabaseswereconsultedforthesearch,usingMeSHtermsandkeywordsonIL-6,saliva,biomarkers,andoralcancer.OriginalstudiespublishedinEnglishandSpanishduringthelast11yearsthatevaluatedIL-6levelsinsalivaforthedetectionoforalcancerwereincluded.TworeviewersindependentlyperformeddataextractionandqualityassessmentusingtheQUADAS-2tool.Ofthe1,011recordsobtainedinthesearch,eightstudiesmettheinclusioncriteria.ThesestudiesusedsandwichELISAandLuminex-basedmultiplexassaystomeasuresalivaryIL-6.Thereportedsensitivityrangedfrom63%to100%,specificityfrom70.83%to100%,andtheareaunderthecurve(AUC)from0.8to1.0,reflectinggooddiagnosticperformance.AllofthestudiesfoundwereindexedinPubMedandwerecase-controlstudies.SalivaryIL-6hasbeenidentifiedasabiomarkerwithremarkablediagnosticpotentialfortheearlydetectionoforalcancer,withconsistentresultsacrossdifferentanalyticaltechniques.Itsaccessibilityandnon-invasivenaturepositionitasapromisingbiomarker,especiallyinresource-limitedsettings.However,additionalmulticenterresearchwithlargersamplesizesandstandardizedmethodologiesisrequiredtoconfirmitsclinicalutilityforincorporationintoroutinescreeningprotocols.Keywords:Interleukin6,IL-6,Biomarker,saliva,oralcancer,oralneoplasia,squamouscellcarcinoma,squamouscellcarcinomasINTRODUCCIÓNElcánceroralrepresentaunproblemacrecientedesaludpúblicayseencuentraentrelosquincetiposdecáncerconmayorfrecuenciareportadosanivelmundial(1-3).SegúnestimacionesrecientesdelaOrganizaciónMundialdelaSalud(OMS)yelproyectoGLOBOCAN2022delaAgenciaInternacionalparalaInvestigacióndelCáncer(IARC),seregistraronalrededorde390,000casosnuevoscadaaño,conmayorcargaenAsia(66.3%),seguidadeEuropa(15.9%)yAméricaLatinayelCaribe(5%)(1-3).Aunquehistóricamenteloshombrespresentanunaincidenciamayordecánceroralquelasmujeres,enlosúltimosañosseha
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/zhg92162 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.63-81 65 observadounincrementoprogresivoenlasmujeres,relacionadoprincipalmentealconsumodetabaco(4).Laaparicióndelcánceroralestáinfluenciadapordiversosfactoresderiesgo,entreelloselconsumodetabacoconstituyeunodelosdeterminantesmásrelevantes.Elconsumodetabaco,yaseafumado(comocigarrillos)omascado(comotabacosinhumo/tabacodemasticar),incrementasignificativamenteelriesgodecánceroral.Además,elconsumodealcoholaumentandoelriesgodeformasinérgica(5,6).Asimismo,lainfecciónporelvirusdelpapilomahumano(VPH),especialmenteelgenotipoVPH-16,surgecomounfactorderiesgosignificativo,sobretodoenpacientesmásjóvenesynofumadores(7).Otrosfactoresquecontribuyenalapatogénesissonunahigieneoraldeficiente,periodontitiscrónica,dietasbajasenantioxidantes,asícomo,elconsumodenuezdebetelenregionesdelsurdeAsia(8,9).Losdiferentespatronesepidemiológicosponenenmanifiestolabúsquedadenuevasestrategiasdeprevenciónytamizajeajustándosealosdiferentesperfilesderiesgodecadagrupopoblación.Desdeelpuntodevistaanivelclínicoel90%deloscasosdecancerescorrespondeaneoplasiasmalignas,caracterizadoporuniniciopocoevidenteyunarápidaprogresión,conpotencialmetastásico(10,11).Ladeteccióntempranaesdecisivaparaelpronóstico:mientraslasupervivenciaglobalacincoañosseaproximaal40%,enestadiosiniciales(I–II)puedealcanzarhastael80%(11).Noobstante,aproximadamentelamitaddelospacientessondiagnosticadosenfasesavanzadas(III–IV),loquedisminuyesignificativamentelasupervivencia(11).Elretrasodiagnosticosedapormúltiplesfactores,entreelloslademoradelospacientesenbuscaratenciónmédicaylafaltadesospechaclínicaenlasevaluacionesiniciales,loqueconllevaadiagnósticostardíosytratamientosmenosefectivos(12,13).Sibienlabiopsiahistopatológicaesconsideradacomoelestándardeoroparaeldiagnósticodelcánceroral,sucarácterinvasivo,costoelevadoylanecesitadepersonalcapacitadoparasurealización,limitasuusoparaaplicacionesenprogramasdetamizajepoblacional(14).Latomografíacomputarizada(TC)ylaresonanciamagnética(RM)aportaninformaciónquepermitevalorarlaextensióntumoralyelcompromisoganglionar,peroresultancostososypocoaccesiblesparacribadospoblacionales(15,16).Enestecontexto,losbiomarcadoressalivaleshangeneradointeréscomoherramientasdiagnosticasparaladetecciónprecozdelcánceroral.Lasalivaofreceventajasprácticasyrelevantes,debidoasufácilobtención,bajocostoysupotencialparareflejaralteracionesmoleculareslocalesysistémicas(17,18).Noobstante,lautilidadclínicadelosbiomarcadoressalivalesdependesobretododelaestandarizacióndelosprocedimientospreanalíticosyanalíticos,aspectosqueaunpresentanvariabilidadentreestudios(18).Entrelascitoquinasestudiadas,lainterleucina-6(IL-6)hasidoobjetodeespecialatencióndebidoasuparticipaciónenprocesosclavedecarcinogénesis,incluyendoalainflamacióncrónica,angiogénesisyproliferacióncelular(19).Diversasinvestigacioneshanreportado
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/zhg92162 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.63-81 66 concentracioneselevadasdelaIL-6ensalivaenpacientesquepresentancánceroralencomparacióndecontrolessano(18,19).Noobstante,apesardeloshallazgospreliminares,aúnpersistendudasrespectoalavalidezclínicadeIL-6comobiomarcadorsalivalespecíficoparacánceroral.Porello,elpresentetrabajotienecomoobjetivoevaluarlaevidenciadisponiblesobrelaprecisióndiagnósticadelaIL-6ensalivaenladetecciónprecozdelcánceroral,analizandosusensibilidad,especificidadyáreabajolacurva,conelfindedeterminarsuutilidadcomounaherramientadeapoyoparaeltamizajeydiagnósticotemprano.MATERIALESYMÉTODOSSellevóacabounarevisiónsistemáticasiguiendoloscriteriosestablecidosporPRISMA2020(20),paraguiarelprocesoderevisión.EsteestudiofueregistradoenlaplataformaPRÓSPEROdondeseobtuvoelnúmerodeidentificaciónCRD42025629346.LapreguntadeinvestigaciónseformulóutilizandolaestrategiaPIRD,adecuadaparaevaluarlaefectividaddeunapruebadediagnósticoentérminosdesensibilidadyespecificidad.LaestrategiaPIRDsedescribeacontinuación:Población:Adultos.TestÍndice:Nivelesdeinterleucina-6ensaliva.TestdeReferencia:diagnósticoclínicoehistopatológicodecánceroralylabiopsia.DiagnósticodeInterés:Detecciónprecozdelcánceroral.Conbaseenestaestrategia,lapreguntaformuladafue:¿Cuáleslaprecisióndiagnósticadelosnivelesdeinterleucina-6ensalivacomparadoconeldiagnósticoclínicoehistopatológicodecánceroralylabiopsiaparaladetecciónprecozdelcánceroralenadultos?CriteriosdeselecciónCriteriosdeinclusiónArtículoseninglésyespañol;artículosquereportendatoscuantitativossobrelasensibilidadyespecificidad,oanálisisdecurvasROCdelaIL-6comobiomarcadorsalivalversuslabiopsiaparaeldiagnósticodelcánceroral;estudiosrealizadosenadultos(mayoresde18años)diagnosticadosconcánceroraloenriesgodecánceroral;artículosoriginales,depruebasdiagnósticas,ensayosclínicosaleatorizadosynoaleatorizados,estudiosdecohorteycasosycontroles;artículospublicadosenlosúltimos11añosCriteriosdeexclusiónRevisionesSistemáticasyRevisionesBibliográficas,Artículosdenotastecnológicas;estudiosenanimales.
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/zhg92162 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.63-81 67 Estrategiadebúsqueda ParalabúsquedaseutilizaronlasbasesdedatosPubMed,ScopusyProQuest.Seempleadotérminoscomo"Interleukin6","IL6","IL-6","Biomarker","BiologicMarker","Saliva","Salivary","Oralcancer","MouthNeoplasm","OralNeoplasm","Squamouscellcarcinoma"y"SquamousCellCarcinomas.Enlatabla1sepresentalasentenciadebúsquedautilizadaparacadaunadelasbasesdedatos.Tabla1.Sentenciasdebúsquedasusadasenlasdiferentesbasesdedatos. Basededatos Sentenciadebúsqueda Fechadebúsqueda PubMed (Interleukin6orIL6orIL-6)and(Biomarker)and(SalivaorSalivary)and(OralcancerorOralNeoplasmorsquamouscellcarcinoma) 15dediciembredel2024alas13:59pm Scopus (Interleukin6ORil6)AND(biomarker)AND(salivaORsalivary)AND(oralANDcancerORoralANDneoplasmORsquamousANDcellANDcarcinoma) 15dediciembredel2024alas12:47pm ProQuest (IL-6)and(Biomarker)and(SalivaorSalivary)and(OralNeoplasm)and(SquamousCellCarcinomas) 15dediciembredel2024alas13:53pm AnálisisdelainformaciónLosartículosseleccionadosapartirdelaestrategiadebúsquedafueronimportadosalaplataformaRayyan,herramientaquefacilitalaorganizacióndelosestudiosyelprocesodeseleccióndelosmismo.Enunaprimerafase,seidentificaronyeliminaroslosartículosduplicados.Subsiguientemente,sellevóacabounalecturainicialdetítulosyresúmenesdelosartículos,aplicandoloscriteriosdeinclusiónyexclusiónpreviamentedefinidos.Esteprocesopermitiódescartaraquellosartículosquenocumplíanconloscriteriosdeinclusión.Enunasegundafase,losartículosincluidosfueronevaluadosatextocompleto,verificandoelcumplimientodeloscriteriosdeinclusiónylapertinenciadelosdatosreportados.Finalmente,losartículosquecumplieroncontodosloscriteriosestablecidosfueronseleccionadosparaelanálisisfinal.Lainformaciónrelevantefueextraídaytabulada,permitiendocompararlastécnicasempleadaylosparámetrosdepresióndiagnosticadelaIL-6salival.Estofacilitolasíntesisdelaevidenciadisponibleylainterpretacióndelosresultadosenrelaciónalobjetivodelestudio.
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/zhg92162 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.63-81 68 RESULTADOSLosresultadosobtenidosduranteelprocesodeseleccióndeartículossepresentanmedianteelflujogramaPRISMA2020(15),elcualdescribedetalladamentecadaunadelasetapasdelproceso.Enlaprimerafase,seidentificaronuntotalde1011registrosprovenientesdetresbasesdedatos.Deloscuales,fueronexcluidos214queestabanduplicados.Despuésdeaplicarloscriteriosdeselecciónseidentificaron36artículoscomopotencialesfuentesdeinformación.Finalmente,ocho8artículoscumplieronconloscriteriosdeinclusiónyfueronincorporadosenlarevisión. Figura1.MetodologíadeidentificaciónPRISMAusadaparalaidentificación,selecciónyclasificacióndeestudiosrealizados.
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/zhg92162 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.63-81 69 AnálisisdesesgoParaevaluarlacalidadmetodológicadelosestudiosincluidosenestarevisiónsistemática,seutilizólaherramientaQUADAS-2,lacualmepermitióidentificarelriesgodesesgoencuatrodominios:seleccióndepacientes,pruebaíndice,estándardereferencia,yflujoytiempo.Comoanálisisgeneraldeesteestudio,seobservóqueenlosochoestudiosanalizadosporQUADAS-2,elriesgoesbajoenlamayoríadelosdominiosevaluados,aunquedosestudiosmostraronalgunaspreocupacioneseneldominiodeseleccióndepacientes.Estoshallazgosindicanunaadecuadacalidadmetodológicaglobal,aunqueciertosaspectosdebenconsiderarsealinterpretarlasolidezdelosresultados(Figura2). Figura2.EvaluacióndelriesgodesesgomedianteQUADAS-2usandolaherramienta“robvis”(21).Latabla2resumenlascaracterísticasdelosochoestudiosqueanalizaronlainterleucina-6(IL-6)comounbiomarcadorsalivalparaeldiagnósticoprecozdelcánceroral.Losartículosencontradosfueronpublicados,enrevistasindexadasenlabasededatosdePUBMEDentrelosaños2018y2024,lascualespertenecenacuartilesQ1aQ3.Lamayoríadelosestudiossondetipocasos-controles,loquepermitecompararlosnivelessalivalesdeIL-6entrepacientesconcáncerycontrolessanos.Enrelaciónalastécnicasusadasenlosestudios,LamásutilizadafueELISAtiposándwich,presentandounrendimientodiagnosticobueno.Enestecontexto,Mártonetal.reportaronuna
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/zhg92162 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.63-81 70 sensibilidaddel94,5%yunaespecificidaddel81,9%(22).Demanerasimilar,losensayosmultiplextambiéndemostraronprecisiónaceptable,comoelestudiodeLeeetal.,quereportounasensibilidaddel82,93%yespecificidaddel70,83%(23).Entrelosestudiosanalizados,lasensibilidaddelaIL-6comobiomarcadorsalivalvariasignificativamente,conrangosqueoscilaronentreel63%yel100%.Lamayorsensibilidadreportadadel100%fuedeGhalwashetal.(2025)(24),mientrasqueelvalormásbajode63%fuereportadoenelestudioHorváthetal.(2018)(25).Deigualformalaespecificidadpresentafluctuaciones,convaloresquevandesdeel70.83%hastael100%,dependiendodeldiseñodelestudioylatécnicautilizada.SeexaminolaprecisióndiagnósticaatravésdelanálisisdecurvasROC,convaloresdeláreabajolacurva(AUC)comprendidasentre0.8y1.0.UnAUCde1.0,comoelreportadoporGhalwashetal.(24),indicaunaprecisióndiagnósticaperfecta,sinembrago,otrosestudios,comoeldePiyarathneetal.(26),revelanunAUCde0.8,loquesugiereunacapacidaddiagnosticaconsideradabuena.
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/zhg92162 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.63-81 71 Tabla2.Sensibilidad,EspecificidadyÁreaBajolaCurva(AUC)delaIL-6comoBiomarcadorSalivalenEstudiosdeDeteccióndeCáncerOral. Autoryaño Título NombredelaRevista Basededatos Cuartildelarevista Tipodeestudio Técnica Sensibilidad Especificidad Áreabajolacurva(AUC) Piyarathneetal.,(26) SalivaryInterleukinLevelsinOralSquamousCellCarcinomaandOralEpithelialDysplasia:FindingsfromaSriLankanStudy Cancers PUBMED Q1 Estudiodecaso-control ELISAtiposándwich LasensibilidaddeIL-6paradiferenciarelcarcinomadecélulasescamosasorales(OSCC)deloscontrolessanosfuede75.6%.EncomparaciónentreOSCCyladisplacíaepitelialoral(OED),lasensibilidadreportadafuedel70,2% LaespecificidaddeIL-6paradiferenciarOSCCdeloscontrolessanosfuede96.6%.EncomparacióndeOSCCdeOED,laespecificidadfuedel90%. 0.8 Mártonetal.,(22) SalivaryIL-6mRNAisaRobustBiomarkerinOralSquamousCellCarcinoma JournalofClinicalMedicine PUBMED Q1 Estudiodecasosycontroles ELISAtiposándwich LasensibilidaddeIL-6paradetectarelcarcinomadecélulasescamosasorales(OSCC)ypersonassanasfuedel94.5% LaespecificidaddeIL-6paradiferenciarentrepersonasconOSCCypersonassanasfuedel81.9%. 0,9379 Leeetal.,(23) Evaluationofsalivaandplasmacytokinebiomarkersinpatientswithoralsquamouscellcarcinoma Internationaljournaloforalandmaxillofacialsurgery PUBMED Q2 Estudiodecasosycontroles EnsayomultiplexbasadoencuentasdeLuminexparaanalizarlasmuestrasdesalivayplasma LasensibilidaddeIL-6ensalivaparadetectarelcarcinomadecélulasescamosasorales(OSCC)deloscontrolessanosfuedel82.93%. LaespecificidaddeIL-6ensalivaparadiferenciarentrepersonasconOSCCypersonassanasfuedel70.83%. 0,823
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/zhg92162 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.63-81 72 Oshinetal.,(27) SalivaryandSerumInterleukin-6:ACredibleMarkerforPredictingOralLeukoplakiaandOralSquamousCellCarcinomabyEnzyme-LinkedImmunosorbentAssay(ELISA) CureuspartofSpringerNature PUBMED Q3 Estudiodecasosycontroles ELISAtiposándwich LasensibilidaddeIL-6ensalivaparadetectarelcarcinomadecélulasescamosasorales(OSCC)ypersonassanasfuedel86%. LaespecificidaddeIL-6ensalivaparadiferenciarentrepersonasconOSCCypersonassanasfuedel93%. 0.974 Chundruetal.,(28) Evaluationofsalivarybiomarkerinterleukin-6inoralsquamouscellcarcinomaandoralpotentiallymalignantdisorders−Acomparativecross-sectionalSouthIndianstudy Journaloforalandmaxillofacialpathology PUBMED Q3 Estudiotransversalcomparativo ELISAtiposándwich LasensibilidaddeIL-6ensalivaparadetectarelcarcinomadecélulasescamosasorales(OSCC)ypersonassanasfuedel71%. LaespecificidaddeIL-6ensalivaparadiferenciarentrepersonasconOSCCypersonassanasfuedel100%. 0,982 Dikovaetal.,(29) PotentialNon-InvasiveBiomarkersforEarlyDiagnosisofOralSquamousCellCarcinoma JournalofClinicalMedicine PUBMED Q1 Estudiodecasosycontroles. EnsayomultiplexbasadoencuentasdeLuminex LasensibilidaddeIL-6ensalivaparadetectarelcarcinomadecélulasescamosasorales(OSCC)ypersonassanasfuedel81.82%. LaespecificidaddeIL-6ensalivaparadiferenciarentrepersonasconOSCCypersonassanasfuedel96%. 0,921
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/zhg92162 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.63-81 73 Horváthetal.,(25) OralHealthMayAffectthePerformanceofmRNA-BasedSalivaBiomarkersforOralSquamousCellCancer Pathologyoncologyresearch PUBMED Q3 Estudiodecasosycontroles. Reacciónencadenadelapolimerasacuantitativaentiemporeal(qPCR) LasensibilidaddeIL-6ensalivaparadetectarelcarcinomadecélulasescamosasorales(OSCC)ypersonassanasfuedel63%. LaespecificidaddeIL-6ensalivaparadiferenciarentrepersonasconOSCCypersonassanasfuedel90%. 0,870 Ghalwashetal.,(24) ValidationofsalivaryproteomicbiomarkersforearlydetectionoforalcancerintheEgyptianpopulation FutureScienceOA PUBMED Q2 Estudiodecasosycontroles. ELISAtiposándwich LasensibilidaddeIL-6ensalivaparadetectarelcarcinomadecélulasescamosasorales(OSCC)fuedel100%cuandosecomparóconelgrupodecontrol. LaespecificidaddeIL-6ensalivaparadiferenciarentrepersonasconOSCCypersonassanasfuedel100%cuandosecomparóconelgrupodecontrol. 1,00
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/zhg92162 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.63-81 74 DISCUSIÓNLosresultadosdelapresenterevisiónsistemáticaevidencianelpotencialdelainterleucina-6(IL-6)comobiomarcadorsalivaleneldiagnósticoprecozdelcánceroral.Enlosestudiosincluidos,losvaloresdesensibilidad,especificidadyeláreabajolacurva(AUC)seencuentrandentroderangosmoderadosaelevados,estorespaldasuposibleutilidadcomobiomarcadorsalivalendeterminadoscontextosclínicosespecíficos(30,31).Sinembargo,elrendimientodiagnósticodelaIL-6nofuecompletamenteuniformeentrelosestudiosqueseincluyeron(22-29).Estavariabilidadpuedeatribuirse,enprimerlugar,alasdiferenciasmetodológicas.Lamayoríadelosestudiosincluidossondetipocaso-control,que,apesardepermitirlacomparacióndirectaentrelospacientesconcánceroralylospacientessanos,tiendenasobreestimarlaprecisióndiagnosticaencomparaciónconestudiosprospectivosopoblacionales(22-29).Asimismo,lasdiscrepanciasenloscriteriosdeinclusión,eltamañodelamuestraylascaracterísticasclínicasdelaspoblacionesanalizadas(22-29)explicanlavariabilidadvistaenlosvaloresdesensibilidad,especificidadyáreabajolacurva(AUC)entrelosestudiosincluidos.Considerandoestasvariacionesmetodológicasysurendimiento,esimportantecompararlaprecisióndiagnosticadelaIL-6conotrosbiomarcadoressalivalespropuestosparaeldiagnósticodelcánceroral.Shawetal(32)reportaronquelosbiomarcadoresbasadosenmRNAymiRNAloscualespresentanunamayorprecisióndiagnosticaconunasensibilidadyespecificaselevada(AUC>0,95),sinembargo,estosresultadosseobtienenmediantetécnicasenPCR,lascualespresentanmayorcomplejidadtécnica,costoselevadosyrequerimientosdeinfraestructuraespecializada.Porotraparte,otrascitoquinascomolaIL-1βeIL-8presentaronunrendimientolimitadocuandoseevaluómediantetécnicasdeELISA,consensibilidadesinferioresal55%yconvaloresdelAUCpordebajodel0,65(32).Enestecontexto,laIL-6analizadacontécnicasbasadasenELISA,demostróuncomportamientorelativamenteestableenlosestudiosanalizados,ademássepresentócomounaalternativamásaccesibleencomparaciónalastécnicasmoleculares.EstacaracterísticapermiteconsideraraalIL-6comounaalternativaenaplicacionesclínicas,cuandolosrecursossonlimitados.Sahibzadaetal.(33)coincideconelcomportamientomencionado,puesdestacalaaplicabilidaddiagnosticadeIL-6enelcánceroralencomparaciónconotrascitoquinascomoIL-8yTNF-α(33).Deigualmanera,Chiamuleraetal.(34)evidenciaronquelosnivelesdeIL-6eranmásaltosenpacientesconcánceroralencomparaciónconcontrolessanosyconindividuosquepresentabantrastornospotencialmentemalignosorales(OPMD).Deformacomplementaria,Ferrarietal.(35)demostraronquelaIL-6esunmarcadordeprogresióntumoral,yaquepermitecorrelacionarelestadioclínicodelpacienteconelgradodehistologíadeltumor,ademásdesobreexpresarseenelcánceroral.
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/zhg92162 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.63-81 75 CabedestacarqueelrendimientodiagnósticodelaIL-6,aumentademanerasignificativacuandoseintegraapanelesmultimarcadoresjuntoconotrascitoquinasobiomarcadoresmoleculares,comoIL-8,TNF-α,IL-1β,MMP-9oCYFRA21-1(36–38).Lacombinacióndeestosmarcadoresmejoraeldesempeñodelosbiomarcadoresindividualesyaqueincrementaeláreabajolacurva(AUC)ylacapacidaddiscriminativaentremucosasana,OPMDyOSCC(36–38).Deformaindependientealusodepanelesmultimarcadores,diversosestudioshanseñaladoquelaIL-6aportainformaciónrelevantesobreloscambiosmolecularesasociadosalaprogresióndelaslesionesoralesenelcáncer(39).Yaque,sehadocumentadosunincrementodesusnivelesdesdemucosasanahaciaOPDMyposteriorOSCC,sugiriendoquelaIL-6podríacontribuiralaidentificacióndelesionesdemayorriesgo,ademásdeapoyarenlatomadedecisionesclínicascomolaindicacióndeunabiopsia(39,40)Enestepunto,resultaimportantecompararelcomportamientodelaIL-6salivalysérica,yaqueambosofreceninformacióncomplementaria,peronoequivalente(40).MientraslaIL-6séricaseasociaconprocesosinflamatoriossistémicos,laIL-6salivalparecereflejardeformamásdirectalocambiosinflamatoriosymolecularesqueocurrenaniveldelacavidadoral,enestrecharelacióndelmicroambientetumoral(40).Además,lasalivaofreceventajascomotamizajesyelseguimiento,yaquesuobtenciónessencilla,noinvasivaydebajocosto.Porloqueesimportantemencionarquelosvaloresobtenidosensalivaysueronosiempresecorrespondendemaneradirecta,esdecircadaunoreflejanunaspectodistintodelprocedopatológico.Porestarazón,losnivelesdeIL-6debeninterpretarsedependiendodeltipodemuestraanalizadayelobjetivoclínicoaestudiarevitandocomparacionesdirectasentreambos(41,42).Unaspectoimportanteidentificadoenlaliteraturaeslavariabilidadpreanalítica.Factorescomoelhorarioderecolección,eltipodesalivautilizada,lapresenciadeinflamaciónoral,losciclosdecongelación-descongelaciónylasdiferenciasentreplataformasanalíticaspuedenmodificardeformasignificativalosnivelesdetectadosdeIL-6.Porello,guíasrecientesdestacanlanecesidaddeestandarizarlosprocedimientospreanalíticosyanalíticosconelfindemejorarlareproducibilidadycomparabilidadentreestudios(43,44).Finalmente,ademásdesuutilidaddiagnóstica,laIL-6hamostradoaplicacionespronósticasydemonitorizaciónterapéutica.EstudioshanasociadoniveleselevadosdeIL-6condesenlacesclínicosrelevantesyconelseguimientodecomplicacionesrelacionadasconeltratamiento,comolamucositisinducidaporquimio-radioterapia(45,46).InvestigacionesadicionalesrespaldansuutilidadenelcribadotempranoylavigilanciadeOPMD,asícomosuintegraciónenpanelesproteómicosemergentes(47–50).Enconjunto,laevidenciadisponibleposicionaalaIL-6salivalcomounbiomarcadorprometedoryclínicamenterelevanteparaladeteccióntempranadelcánceroralylaevaluacióndelesionespotencialmentemalignas.Noobstante,suimplementaciónrutinariarequiereestudiosmulticéntricos,tamañosmuestralesmásampliosyprotocolosestandarizadosquepermitanvalidarsuutilidadclínicayoptimizarsuincorporaciónenprogramasdetamizaje.
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/zhg92162 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.63-81 76 CONCLUSIONESLosestudiosincluidosenestarevisiónsistemáticasugierenquelainterleucina-6(IL-6)salivalpuedeserunaherramientaútilparaladetecciónprecozdeldelcánceroral,convaloresfavorablesdesensibilidad,especificidadyáreabajolacurvaentrelosestudiosanalizados.Sufácilobtención,noinvasiva,ybajocosto,loposicionancomounprometedorbiomarcadorespecialmenteparaestrategiasdetamizajeyseguimientoclínico,sobretodoenentornosconrecursoslimitados.Deigualforma,laIL-6aportainformaciónimportantesobreloscambiosmolecularesqueocurrendurantelaevolucióndelaslesionesmalignas,loquepodríaayudaraidentificarlesionesconmayorriesgoyayudaalatomadedecisionesclínicas.Sinembargo,dadaladiversidaddelasmetodologíasobservadasentrelosestudiosincluidosylavariabilidadpreanalíticalimitalageneralizacióndeloshallazgos.Paraello,senecesitanestudiosprospectivosymulticéntricos,conprotocolosestandarizadosytamañodemuestrasmásamplias,quepermitanconfirmarlautilidadclínicadelaIL-6salival,paraasídefinirconmayorclaridadsufuncióndentrodelosprogramasdedeteccióntempranaydelmanejodelcánceroral.CONTRIBUCIONESDEAUTOR(OPCIONAL)NathalyElizabethGuamánCongollevóacabolabúsquedabibliográfica,seleccióndeestudios,análisisdedatosyredaccióndelmanuscrito.CaremFranscelysPrietoFuenmayorparticipóenlasupervisiónacadémica,revisióncríticadelcontenidoycorreccióndelmanuscrito.REFERENCIASBIBLIOGRÁFICAS1.WorldHealthOrganization.Oralhealth[Internet].Geneva:WHO;2023[citado12deabrildel2025].Disponibleen:https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/oral-health2.JokarM,NamavariN,MoshiriS,JahromiH,RahmanianV.TheincidenceoforalcavitycancerinIran:Asystematicreviewandmeta-analysis.CancerRep[Internet].20232020[citado6deoctubredel2025];6(6):1836.Disponibleen:https://doi.org/10.1002/cnr2.18363.Kijowska,J.,Grzegorczyk,J.,Gliwa,K.,Jędras,A.,&Sitarz,M.Epidemiología,diagnósticoyterapiadelcánceroral-Revisióndeactualización.Cáncer[Internet].(2024).16(18),3156.Disponiblehttps://doi.org/10.3390/cancers161831564.RiveraC.Essentialsoforalcancer.IntJClinExpPathol[Internet].2015[citado14denoviembrede2025];;8(9):11884–1194.Disponibleen:DOI:10.5281/zenodo.192487
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/zhg92162 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.63-81 77 5.ShieldK,FerlayJ,JemalA,SankaranarayananR,ChaturvediAK,BrayF,etal.Theglobalincidenceoflipandoralcavitycancer.CancerEpidemiol[Internet].2017[citado28deoctubredel2025];47(1):193–202.Disponibleen:doi: https://doi.org/10.1016/j.canep.2017.02.005 6.PettiS,ScullyC.Oralcancer:theassociationbetweennation-basedalcohol-drinkingprofilesandoralcancermortality.OralOncol[Internet].2005[citado28deoctubredel2025];41(8):828–834.Disponibleen:doi: https://doi.org/10.1016/j.oraloncology.2005.02.006 7.GillisonML,KochWM,CaponeRB,SpaffordM,WestraWH,WuL,etal.Evidenceforacausalassociationbetweenhumanpapillomavirusandasubsetofheadandneckcancers.JNatlCancerInst[Internet].2000[citado28deoctubredel2025];92(9):709–720.Disponibleen:doi: https://doi.org/10.1093/jnci/92.9.709 8.LeeCH,KoAM,WarnakulasuriyaS,YinBL,Sunarjo,ZainRB,etal.Inter-countryprevalencesandpracticesofbetel-quiduseinSouth,SoutheastandEastAsia.SubstUseMisuse[Internet].2018[citado28deoctubredel2025];53(7):1113–1123.Disponibleen:doi: https://doi.org/10.1080/10826084.2017.1381805 9.TezalM,SullivanM,HylandA,MarshallJ,StolerD,ReidM,etal.Chronicperiodontitisandtheincidenceofheadandnecksquamouscellcarcinoma.CancerEpidemiolBiomarkersPrev[Internet].2009[citado28deoctubredel2025];18(9):2406–2412.Disponibleen:doi: https://doi.org/10.1158/1055-9965.EPI-08-1171 10.AbatiS,BramatiC,BondiS,LissoniA,TrimarchiM.Oralcancerandprecancer:Anarrativereviewontherelevanceofearlydiagnosis.IntJEnvironResPublicHealth[Internet].2020[citado28deoctubredel2025];;17(24):9160.Disponibleen:doi:10.3390/ijerph1724916011.GroomeP,RohlandS,HallS,IrishJ,MackillopWJ,O’SullivanB.Apopulation-basedstudyoffactorsassociatedwithearlyversuslatestageoralcavitycancerdiagnoses.OralOncol[Internet].2011[citado28deoctubredel2025];47(7):642–7.Disponibleen:doi:10.1016/j.oraloncology.2011.04.01812.KaurJ,JacobsR,HuangY,SalvoN,PolitisC.Salivarybiomarkersfororalcancerandpre-cancerscreening:areview.ClinOralInvestig[Internet].2018[citado28deoctubredel2025];22(2):633–40.Disponibleen:https://doi.org/10.1007/s00784-018-2337-x13.KumarS,DebnathN,IsmailMB.Salivarybiomarkersinoralsquamouscellcarcinoma:Asystematicreview.JOralMaxillofacPathol[Internet].2016[citado11deseptiembredel2025];20(3):494–500.Disponibleen:doi:10.4103/0973-029X.19095114.AbrilL,LalanguiJ,SolísE,SolanoD,QuitoE,MorenoM.Cánceroral:etiología,lesionesprecancerosasytratamiento.RevADM[Internet].2024;81(4):201-205.Disponibleen:https://dx.doi.org/10.35366/117349
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/zhg92162 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.63-81 78 15.NejatDehkordiA,MaddahiM,VafaP,EbrahimiN,ArefAR.Salivarybiomarkers:apromisingapproachforpredictingimmunotherapyresponseinheadandneckcancers.ClinTranslOncol[Internet].2024[citado11deseptiembredel2025];27:1887–920.Disponibleen:doi:10.1007/s12094-024-03742-816.Benito-RamalE,Egido-MorenoS,González-NavarroB,Jané-SalasE,Roselló-LlabrésX,López-LópezJ.Roleofselectedsalivaryinflammatorycytokinesinthediagnosisandprognosisoforalsquamouscellcarcinoma.MedOralPatolOralCirBucal[Internet].2023[citado11deseptiembredel2025];28(5):e474–86.Disponibleen:doi:10.4317/medoral.2623817.ZhangL,WangH.Theroleofsalivarybiomarkersinoralcancerdetection.JOralPatholMed[Internet].2009;38(10):737–45.Disponibleen:doi:10.1111/j.1600-0714.2009.00793.18.SivakumarIK,RaoSR.Identificationofpossiblesalivarybiomarkerpanelsfororalsquamouscellcarcinoma.JOralMaxillofacPathol[Internet].2021;25(1):1–7.Disponibleen:doi:10.4103/jomfp.JOMFP_498_2019.SahibzadaHA,KhurshidZ,KhanRS,NaseemM,SiddiqueKM,MaliM,etal.SalivaryIL-8,IL-6andTNF-αaspotentialdiagnosticbiomarkersfororalcancer.Diagnostics(Basel)[Internet].2017;7(2):21.Disponibleen:doi:10.3390/diagnostics702002120.PageMJ,McKenzieJE,BossuytPM,BoutronI,HoffmannTC,MulrowCD,etal.ThePRISMA2020statement:anupdatedguidelineforreportingsystematicreviews.RevEspCardiol[Internet].2021;74(9):790–9.Disponibleen:doi:10.1016/j.rec.2021.07.01021.WhitingPF,RutjesAW,WestwoodME,MallettS,DeeksJJ,ReitsmaJB,etal.QUADAS-2:arevisedtoolforthequalityassessmentofdiagnosticaccuracystudies.BMJ[Internet].2011;155(8)-,529-536.Disponibleen: https://doi.org/10.7326/0003-4819-155-8-201110180-00009 22.MártonIJ,HorváthJ,LábiscsákP,MárkusB,DezsőB,SzabóA,etal.SalivaryIL-6mRNAisarobustbiomarkerinoralsquamouscellcarcinoma.JClinMed[Internet].2019;8(11):1870.Disponibleen:doi:10.3390/jcm811187023.LeeLT,WongYK,HsiaoHY,WangYW,ChanMY,ChangKW.Evaluationofsalivaandplasmacytokinebiomarkersinpatientswithoralsquamouscellcarcinoma.IntJOralMaxillofacSurg[Internet].2018;47(7):879–85.Disponibleen:doi:10.1016/j.ijom.2018.02.01524.GhalwashD,AmmarA,AbouA,DiabA,El-GawishA.ValidationofsalivaryproteomicbiomarkersforearlydetectionoforalcancerintheEgyptianpopulation.FutureSciOA[Internet].2025;11(1),243222.Disponibleen:https://doi.org/10.1080/20565623.2024.2432222
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/zhg92162 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.63-81 79 25.HorváthJ,SzabóA,TarI,DezsőB,KissC,MártonI,etal.OralhealthmayaffecttheperformanceofmRNA-basedsalivabiomarkersfororalsquamouscellcancer.PatholOncolRes[Internet].2018;24(3):593–600.Disponibleen:doi:10.1007/s12253-018-0382-626.PiyarathneN,WeerasekeraM,FonsekaP,KarunatillekeA,LiyanageR,JayasingheR,etal.Salivaryinterleukinlevelsinoralsquamouscellcarcinomaandoralepithelialdysplasia:findingsfromaSriLankanstudy.Cancers(Basel)[Internet].2023;15(3):812.Disponibleen:https://doi.org/10.3390/cancers1505151027.OshinM,KulkarniP,ReddyS,DeepthiG,SaiK,JishnuK.Salivaryandseruminterleukin-6:acrediblemarkerforpredictingoralleukoplakiaandoralsquamouscellcarcinomabyELISA.Cureus[Internet].2024;16(4):e59113.Disponibleen:https://doi.org/10.7759/cureus.5911328.ChundruV,MadhavanR,ChintalaL,BoyapatiR,SrikarM.Evaluationofsalivarybiomarkerinterleukin-6inoralsquamouscellcarcinomaandoralpotentiallymalignantdisorders:acomparativecross-sectionalSouthIndianstudy.JOralMaxillofacPathol[Internet].2024;28(1):387–92.Disponibleen:https://doi.org/10.4103/jomfp.jomfp_122_2429.DikovaV,Jantus-LewintreE,BaganJ.Potentialnon-invasivebiomarkersforearlydiagnosisoforalsquamouscellcarcinoma.JClinMed[Internet].2021;10(8):1658.Disponibleen:doi:10.3390/jcm1008165830.DieschT,FilippiA,PangE,etal.Cytokinesinsalivaasbiomarkersoforalandsystemicdiseases.OralDis[Internet].2021;27(3):646–656.Disponibleen:https://doi.org/10.1111/odi.1335031.UpadhyayM,KaurJ,KhuranaA.Salivarybiomarkersinoralsquamouscellcarcinoma:acomprehensivereview.HealthcareBull[Internet].2024;12(1):44–52.Disponibleen:https://doi.org/10.5430/hcb.v12n1p4432.ShawR,LoweD,WoolgarJ,etal.Biomarkersofmolecularalterationinoralcancer.HeadNeckOncol[Internet].2020;12:115–122.Disponibleen:https://doi.org/10.1200/HNO.2020.11533.SahibzadaH,KhurshidZ,KhanR,etal.SalivaryIL-6asadiagnosticbiomarkerfororalcancer:asystematicreview.JOralBiolCraniofacRes[Internet].2022;12(1):23–29.Disponibleen:https://doi.org/10.1016/j.jobcr.2021.12.00334.ChiamuleraM,ZancanC,RemorA,etal.Salivarycytokinesasbiomarkersinoralcancerandepithelialdysplasia:ameta-analysis.OralDis[Internet].2021;27(5):1020–1030.Disponibleen:https://doi.org/10.1111/odi.1360835.FerrariE,CodecàC,AntognoniP,etal.Proinflammatorycytokinesinsalivaasbiomarkersoftumorprogressioninoralcancer.OralSurgOralMedOralPatholOralRadiol[Internet].2020;130(6):602–609.Disponibleen:https://doi.org/10.1016/j.oooo.2020.07.005
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/zhg92162 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.63-81 80 36.HuangL,ChenX,YanJ,etal.Therelationshipbetweensalivarycytokinesandoralcancer:asystematicreview.BMCOralHealth[Internet].2024;24:117.Disponibleen:https://doi.org/10.1186/s12903-024-04172-437.RiisJ,BryceC,MatinM,etal.Bestpracticerecommendationsformeasurementandinterpretationofsalivarycytokines.BrainBehavImmun[Internet].2020;83:1–13.Disponibleen:https://doi.org/10.1016/j.bbi.2019.11.00838.SaskovaL,ToporcakM,SlezakP.SalivaryandserumneopterinandIL-6asbiomarkersofheadandneckcancer.Pteridines[Internet].2022;33(1):45–51.Disponibleen:https://doi.org/10.1515/pteridines-2022-000639.DineshkumarT,AshwiniB,RadhakrishnanR,etal.SalivaryandserumIL-6levelsinoralpremalignantdisordersandcarcinoma.AsianPacJCancerPrev[Internet].2016;17(11):4899–4902.Disponibleen:https://doi.org/10.7314/APJCP.2016.17.11.489940.LaFrattaI,TatangeloR,CampagnaG,etal.PlasmaticandsalivaryIL-1β,IL-18andIL-6inpatientswithoralcancer.SciRep[Internet].2018;8:1296.Disponibleen:https://doi.org/10.1038/s41598-018-19720-841.BitontiV,GraviliG,BerveglieriC,FamiliariD,CigniL,FrancoR.Proteómicasalivalysupapelenladetecciónprecozdelcánceroral:unanuevafronteraeneldiagnósticonoinvasivo.MedicinaAbiertaJ[Internet].2026;13:e18742203418573.Disponibleen:http://dx.doi.org/10.2174/011874220341857325111207042142.BastíasJ,ArayaJ,etal.Salivaryproteomicandcytokinesignaturesfororalcancerdetection.ClinOralInvestig[Internet].2023;27(5):1–12.Disponibleen:https://doi.org/10.1007/s00784-023-04932-943.SzaboY,SlavishD,etal.Measuringsalivarymarkersofinflammationinhealthanddisease.Psychoneuroendocrinology[Internet].2020;120:104752.Disponibleen:https://doi.org/10.1016/j.psyneuen.2020.10475244.NgT,ChuaL,etal.Recommendationsforpre-analyticalhandlingofsalivasamplesforbiomarkerresearch.FrontAgingNeurosci[Internet].2024;12:1445221.Discponibleen:https://doi.org/10.3389/fnagi.2024.144522145.ArduinoP,CarboneM,etal.SerumandsalivaryIL-6asprognosticmarkersinoralsquamouscellcarcinoma.OralOncol[Internet].2020;109:104944.Disponibleen:https://doi.org/10.1016/j.oraloncology.2020.10494446.KiyomiT,TanakaR,etal.IL-6asabiomarkerformucositisduringchemoradiotherapyinoralcancer.SupportareCancer[Internet].2023;31(4):1–10.Disponibleen:https://doi.org/10.1007/s00520-022-07534-x47.BhavanaS,RakeshS,etal.Salivarycytokinesasbiomarkersinoralpremalignantdisorders.JOralMaxillofacRes[Internet].2023;14(1):e3.Disponibleen:https://doi.org/10.5037/jomr.2023.14103
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/zhg92162 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.63-81 81 48.RaniS,GuptaN,etal.Diagnosticperformanceofinterleukin-6inoralpotentiallymalignantdisorders.JClinDiagnRes[Internet].2022;16(5):ZE01–ZE07.Disponibleen:https://doi.org/10.7860/JCDR/2022/56538.1627649.RezaeiF,ShafieiM,etal.DiagnosticvalueofsalivaryIL-6andIL-8inearlyOSCC.JOralPatholMed[Internet].2025;54(2):135–143.Disponibleen:https://doi.org/10.1111/jop.1365150.QinY,WangZ,LiH,etal.CombinedsalivarycytokinesandmicroRNAsforOSCCdetection.FrontCellDevBiol[Internet].2025;13:102145.Disponibleen:https://doi.org/10.3389/fcell.2025.102145