VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/pwtbxm93 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.115-129 115 EVALUACIÓNDELAUTILIDADCLÍNICADELNT-PROBNPCOMOBIOMARCADORENINSUFICIENCIACARDÍACAENPACIENTESATENDIDOSENELCENTROCARDIOLÓGICODELAUSTRO,AGOSTO2022-DICIEMBRE2024EVALUATIONOFTHECLINICALUTILITYOFNT-PROBNPASABIOMARKERINHEARTFAILUREINPATIENTSTREATEDATTHEAUSTROCARDIOLOGYCENTER,AUGUST2022-DECEMBER2024JohannaAlexandraFernándezCambisaca1,CaremFrancelisPrietoFuenmayor2 {johanna.fernandez.02@est.ucacue.edu.ec 1,carem.prieto@ucacue.edu.ec2}Fechaderecepción:23/02/2026/Fechadeaceptación:08/03/2026/Fechadepublicación:10/03/2026RESUMEN:Lainsuficienciacardíacarepresentaunimportanteproblemadesaludpública,principalmenteenlapoblaciónadultamayor,dondeeldiagnósticooportunoaunrepresentaundesafíoclínico.Presentaunaprevalenciaestimadadel2–3%enlapoblacióngeneralysuperioral10%enpacientesmayoresde70años.EnEuropayEstadosUnidoslaprevalenciasesitúaalrededordel2%,enalgunospaísescomoEspañaalcanzael5%,loqueevidenciavariabilidadepidemiológica.Noobstante,enLatinoamérica,lacargadelaenfermedadseveagravadaporlimitacionesenelaccesoaldiagnósticotempranoyalmanejoespecializado,contribuyendoaelevadastasasdehospitalizaciónymortalidad.Además,laICgeneraunimpactoeconómicosignificativo,concostosproyectadosenconstanteincremento,loquesubrayalanecesidaddefortalecerestrategiasdiagnósticasvalidadasencontextoslocalescomoelecuatoriano.Enesteescenario,elNT-proBNPsehaconsolidadocomounbiomarcadorampliamenteutilizadoparaeldiagnósticodeestaenfermedad;sinembargo,lamayoríadelospuntosdecortedisponiblessehanestablecidoenpoblacionesnorteamericanasyeuropeas,loquepuedelimitarsuaplicabilidadyprecisiónencontextosclínicoslatinoamericanos.ElobjetivodelapresenteinvestigaciónfueevaluarlautilidaddiagnósticadelNT-proBNPcomobiomarcadorenlainsuficienciacardiacaenpacientesatendidosenelCentroCardiológicodelAustro,enlaciudaddeCuenca-Ecuador,duranteelperiodoagosto2022-diciembre2024.Serealizóunestudiocuantitativo,dediseñonoexperimental,alcancecorrelacionalycortetransversalenelqueseanalizaronlascaracterísticassociodemográficasyclínicasdelapoblación,asícomolacapacidaddiagnóstica 1MaestríaenDiagnósticodelaboratorioclínicoymolecular,UniversidadCatólicadeCuenca-Ecuador,https://orcid.org/0009-0000-1251-0807;+593998434978.2CarreradeBioquímicayFarmacia.DocenteenMaestríaenDiagnósticodelaboratorioclínicoymolecular,UniversidadCatólicadeCuenca-Ecuador.,https://orcid.org/0000-0002-7752-932X;+593983006258.
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/pwtbxm93 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.115-129 116 delNT-proBNPmedianteelanálisisdelacurvaROC.Lapoblaciónpresentóunaedadpromediode72.7años,conpredominiodelsexomasculino(61.9%)yuníndicedemasacorporalmediode29kg/m²categorizadocomosobrepeso.LacurvaROCpresentóunáreabajolacurva(AUC)de0,767(IC95%:0,671–0,863),evidenciandounacapacidaddiscriminativaaceptabledelNT-proBNPparaeldiagnósticodeinsuficienciacardíaca.Elpuntodecorteóptimofue≥106,5pg/mL,conunasensibilidaddel89,1%yunaespecificidaddel43,2%.ElíndicedeYoudenfuede0,32,loqueindicaunrendimientodiagnósticoglobalmoderado.Enconclusión,elNT-proBNPdemostróserútilcomopruebadetamizajeinicialparainsuficienciacardíacaenelcontextoclínicolocal,siendoimportantevalidardichospuntosdecorteespecíficosenfunciónalascaracterísticaspropiasdelapoblaciónestudiada.Palabrasclave:InsuficienciaCardíaca,NT-proBNP,biomarcadores,diagnóstico,fraccióndeeyeccióndelventrículoizquierdo ABSTRACT:Heartfailurerepresentsamajorpublichealthproblem,especiallyinolderadult populations,wheretimelydiagnosisstillrepresentsaclinicalchallenge.NT-proBNPisawidely usedbiomarkerforthediagnosisofthisdisease;however,mostoftheavailablecut-offpoints havebeenbasedonNorthAmericanorEuropeanpopulations,whichlimitstheirapplication toLatinAmericanclinicalcontexts.Theobjectiveofthisresearchwastoevaluatethe diagnosticutilityofNT-proBNPasabiomarkerinheartfailureinpatientstreatedatthe CentroCardiológicodelAustro,inCuenca,Ecuador,duringtheperiodAugust2022-December 2024.Aquantitative,non-experimentaldesign,correlationalscopeandcross-sectionalstudy wascarriedoutinwhichthesociodemographicandclinicalcharacteristicsofthepopulation wereanalyzed,aswellasthediagnosticcapacityofNT-proBNPthroughtheanalysisofthe ROCcurve.Thepopulationhadanaverageageof72.7years,withapredominanceofmales (61.9%)andameanbodymassindexof29kg/m²categorizedasoverweight.NT-proBNPhad asensitivityof89.1%andaspecificityof43.2%forthediagnosisofheartfailure,withan optimalcut-offpoint≥106.5pg/mL.Likewise,anegativepredictivevalueof79.2%anda positivepredictivevalueof62.1%wereobtained.Inconclusion,NT-proBNPprovedtobe usefulasaninitialscreeningtestforheartfailureinthelocalclinicalcontext,anditis importanttovalidatethesespecificcut-offpointsbasedonthecharacteristicsofthe populationstudied. Keywords:HeartFailure,NT-proBNP,biomarkers,diagnosis,leftventricularejectionfractionINTRODUCCIÓNLainsuficienciacardíaca(IC)esunsíndromeclínicocomplejoquesurgeapartirdealteracionesestructuralesofuncionalesenelcorazónquereducensucapacidaddebombeoeincrementanlaspresionesintracavitarias(1,2).SegúnlaRevistaEspañoladeCardiología(ESC),estacondiciónsemanifiestaatravésdesíntomascomodisnea,fatigaysignosderetencióndelíquidos,incluyendocongestiónpulmonaryedemaperiférico.Parasuclasificación,laESCutilizala
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/pwtbxm93 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.115-129 117 fraccióndeeyeccióndelventrículoizquierdo(FEVI),quemidelafunciónsistólicadelcorazón.Portanto,sedistinguentresprincipalescategorías:FEVIreducida(≤40%),FEVIligeramentereducida(41-49%)yFEVIpreservada(≥50%).Además,lospacientesconFEVIreducidaquepresentanmejoríaduranteeltratamientoseclasificancomoFEVImejorada(3,4).Lainsuficienciacardíaca(IC)representaunproblemadesaludpúblicadecrecienterelevanciaanivelmundial.Seestimaquesuprevalenciaoscilaentreel2%yel3%enlapoblacióngeneral,superandoel10%enpersonasmayoresde70años.Estapatologíarepresentaunadelasprincipalescausasdehospitalizaciónymortalidad,contasaselevadasenpacientesadultosmayoresyunacargasignificativasobrelossistemasdesaludpuesestudiosdiversosestudiosaplicadosenlaprácticaclínicareportaronmortalidadessustancialesporInsuficienciacardiacadentrodelprimerañoyunaaltafrecuenciadereingresosqueincrementanlacargasanitaria(5,6).EnEcuador,aunquelainformaciónespecíficaeslimitada,losreportesevidencianunincrementoanualenlastasasdemortalidadasociadasaestaenfermedad(3,7).SegúnelInstitutoNacionaldeEstadísticasyCensos(INEC),duranteelaño2022,latasadedefuncioneshospitalariasacausadeICincrementóenun10,35%conrespectoalañopasado(8).Lainsuficienciacardíacanosoloimpactasignificativamentelacalidaddevidadelospacientes,sinoquetambiénconstituyeunacargaeconómicasustancialparalossistemasdesaludpuesseestimaquealrededorde64,3millonesdepersonasanivelmundialpadecenestaenfermedad,generandouncostoanualcercanoalos108milmillonesdedólares.Estascifrasreflejanlamagnituddelproblemayevidencianlanecesidadurgentedefortalecerestrategiasdiagnósticasyterapéuticasmáseficaces(9,10).EnEcuadoruninformetécnicoelaboradoporDeloitteAccessEconomicsestimóqueen2015alrededorde1,4millonesdepacientespadecíanalgunaenfermedadcardíaca,deloscualesmásde199000presentabaninsuficienciacardíaca.Elcostototalasociadoaestaspatologíassuperólos600millonesdedólares,equivalenteal0,6%delProductoInternoBruto(PIB)yal2,5%delgastototalensalud.Dentrodeestegrupo,lainsuficienciacardíacarepresentóelmayorimpactofinanciero,conuncostoestimadode228millonesdedólares.Estosdatosdemuestranquesuimpactoenelcontextoecuatorianotrasciendelamortalidad,generandoimportantesrepercusioneseconómicas,socialesyfamiliares(11,12).Actualmente,eldiagnósticodelaICsebasaenunacombinacióndelaexploraciónclínicayherramientascomplementarias,comoelelectrocardiograma,elecocardiogramayladosificacióndebiomarcadores(13).Entreestosúltimos,elpéptidonatriuréticotipoB(NT-proBNP)sedestacacomounmarcadordereferenciaporsusensibilidadyespecificidadenladeteccióndeestapatología;unaelevacióndesusconcentracionesseasociaalapresenciadedañoytensiónenlascélulasmiocárdicas,permitiendonosoloconfirmareldiagnóstico,sinotambiénevaluarlagravedaddelaenfermedadysupronóstico(3,13,14).Desdeelpuntodevistafisiopatológico,elPéptidoNatriuréticotipoB(BNP)seproduceprincipalmenteporlosmiocitosdelventrículoizquierdoenrespuestaaladistensiónmiocárdicasecundariaalasobrecargadepresiónovolumen.Enlainsuficienciacardiaca,elgenquecodifica
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/pwtbxm93 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.115-129 118 elBNPseactivarápidamente,produciendoinicialmenteelprecursorpre-proBNP,queposteriormentesetransformaenproBN,mismoqueesescindidoporenzimasespecíficasendosfragmentos:elBNPactivo(32aminoácidos),responsabledelosefectosfisiológicoscomovasodilataciónynatriuresis,yelNT-proBNP(76aminoácidos),biológicamenteinactivoperomásestableencirculación,mismoqueesliberadoaltorrentesanguíneoenproporciónalgradodeestrésydisfunciónventricular,porloquesusconcentracionesplasmáticasreflejanlamagnituddelasobrecargacardíaca(15).ApesardelaextensaevidenciacientíficasobreelNT-proBNPcomobiomarcador,encontextosespecíficoscomoelCentroCardiológicodelAustroenCuenca,Ecuador,sonescasoslosestudiosqueevalúensuutilidadclínicaloquerepresentaunalimitaciónenlaoptimizacióndelmanejodelaInsuficienciaCardiacayelusoeficientedelosrecursosdisponibles,subrayandolanecesidaddeinvestigacioneslocalesqueabordenestabrecha.Porlotanto,lapresenteinvestigacióntienecomoobjetivoevaluarlautilidadclínicadelNT-proBNPcomobiomarcadorenpacientesconinsuficienciacardíacaatendidosendichocentroentreagostode2022ydiciembrede2024.Loshallazgosproporcionaráninformacióncrucialparamejorarlaprecisióndiagnóstica,elmanejoclínicoylosresultadosenestapoblaciónespecífica,estableciendounmodeloparafuturosestudiosenotroscontextosclínicos.MATERIALESYMÉTODOSSerealizóunestudiodeenfoquecuantitativo,dediseñonoexperimental,dealcancecorrelacionalycortetransversal.EluniversocomprendióatodoslospacientesquefuerondiagnosticadosconinsuficienciacardíacaatendidosenelCentroCardiológicodelAustroduranteelperiododeagosto2022adiciembre2024.Lamuestraesigualaluniverso(censal).SeincluyeronpacientesatendidosenelCentroCardiológicodelAustroduranteelperiododeestudiomayoresde18añosyconregistrosclínicoscompletos.AdicionalmentelospacientesdebíanhaberserealizadotantoladosificacióndeNT-proBNPcomoelecocardiogramaenlasinstalacionesdelcentromédico.SeexcluyerondelestudiolospacientesconcondicionesmédicasotratamientosquepuedanalterarlosnivelesdeNT-proBNP,comoenfermedadrenalcrónica,hepáticaavanzada,cáncerenetapaavanzada,EPOCgrave,usodeinhibidoresdelaenzimaconvertidoradeangiotensina(IECA),ARA-IIodiuréticos.Tambiénseexcluyeronapacientesconintervencionesquirúrgicasoprocedimientosrecientesquepuedanalterartransitoriamentedichosniveles.SepresentóunasolicitudformalaldirectormédicodelCentroCardiológicodelAustroconelfindeobtenerautorizaciónparallevaracabolainvestigaciónensusinstalacionesyaccederalashistoriasclínicas(APPSMEDICAL)yresultadosdelaboratoriodelospacientes(ORIÓN).Losdatosfueronobtenidosdeunafuentesecundariadeinformaciónmedianteunafichaderecoleccióndedatosporloquenoseestableciócontactodirectoconlospacientes.
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/pwtbxm93 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.115-129 119 Enrelaciónalanálisisdevariablesseconsiderarontantoclínicascomodemográficas.Lasvariablesfueron:edadqueesunavariablecontinuaqueserefierealosañosdevidadelpacienteyesundeterminanteenelriesgocardiovascular(16);sexo,unavariablecategórica,quediferenciaentremasculinoyfemenino,yquetieneungranimpactoenlaprevalenciaypronósticodeenfermedades(17);elíndicedemasacorporal(IMC)quecorrespondealpesoenkilogramosdivididoporlaalturaenmetrosalcuadradoyquepermiteclasificarelpesocorporal(18);eldiagnósticodeinsuficienciacardíaca,síndromeclínicocomplejoquesurgeapartirdealteracionesestructuralesofuncionalesenelcorazónquereducensucapacidaddebombeoeincrementanlaspresionesintracavitarias(3);lafraccióndeeyeccióndelventrículoizquierdo(FEVI),queindicalacantidaddesangrequeelventrículoizquierdoescapazdeexpulsarencadalatido,siendoungranindicadordelafuncióndelcorazón(3);NT-proBNP,unbiomarcadorquereflejaelestrésyeldañomiocárdicoyseutilizaparaeldiagnósticoypronósticodeenfermedadescardíacas(3,13);sudetecciónserealizómedianteunatécnicadeinmunofluorescenciasecautilizandoelequipoLansionbioLS-1100cuyométodosebasaenunareacciónantígeno-anticuerpo.Paraelanálisissedispensó100uldesuerodelpacientedirectamenteenelcasete,endondeelNT-proBNPpresenteenlamuestramigraporaccióncapilarcombinándoseconelanticuerpomarcadoconmicroesferasfluorescentes;elcomplejoseunealáreadedetecciónylasotrasmicroesferasdefluorescenciaseunenaláreadecontroldemaneraque,alinsertarelcasete,elanalizadorloescaneadetectandolaintensidaddefluorescenciadelaszonas.Losvaloresdereferenciadeestebiomarcadorvaríansegúnlaedaddelpaciente.Enindividuosmenoresde75años,cifrassuperioresa125pg/mLseconsideranelevadas,mientrasqueenpacientesde75añosomás,elvalorasciendea531pg/mL(19);ycomorbilidad,quehacereferenciaalaexistenciadeunaomásenfermedadesotrastornosadicionalesquepresentaelpacientequetieneunaenfermedadprincipal(20).LosdatosrecolectadosfueroningresadosenlabasededatosSPSSV29.0.Lasvariablescualitativasseanalizaronmediantefrecuenciasyporcentajes,mientrasquealascuantitativasselesaplicóuntestdenormalidad.Aquellosdatosqueseguíanunadistribuciónnormal,fueronanalizadosmediantemedidasdetendenciacentral(media)ydedispersión(desviaciónestándar),mientrasqueparaaquellosquenosiguieronunadistribuciónnormalseaplicaronmedidascomolamedianaparadescribirlatendenciacentralyladispersión.ParaevaluarlasensibilidadyespecificidaddelNT-proBNPeneldiagnósticodelainsuficienciacardíaca,secompararonlosresultadosobtenidosdelbiomarcadorconeldiagnósticoclínicodereferencia(ecocardiograma),empleandotablasdecontingencia(2x2).Además,secalcularonlosvalorespredictivospositivo(VPP)ynegativo(VPN)delNT-proBNP.Adicionalmente,serealizóunanálisisdecurvasROC(ReceiverOperatingCharacteristic)paraevaluarlacapacidaddiscriminativadelNT-proBNP,medianteelcálculoeláreabajolacurva(AUC)conelfindemedirlaprecisióndiagnóstica.ElpuntodecorteóptimoseidentificómedianteelíndicedeYoudencalculadomediantelafórmulaJ=sensibilidad+especificidad−1,conelfindeidentificarelumbralquemaximizasimultáneamenteambosparámetrosenlacurvaROC.Esteíndiceconstituyeunamedidaglobaldelrendimientodiagnóstico,independientedelaprevalenciadelaenfermedadobteniendouncriterioobjetivoyreproducibleparaseleccionarelpuntodecorte
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/pwtbxm93 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.115-129 120 conelmejorequilibrioentrefalsospositivosyfalsosnegativos.Enelpresenteestudio,seeligiócomoumbralóptimoelvalorquepresentóelmayoríndicedeYoudenparadiscriminarinsuficienciacardíaca.Finalmente,lapresenteinvestigaciónfueaprobadaporelComitédeÉticadeInvestigaciónenSeresHumanos(CEISH)delaUniversidadCatólicadeCuencaconelN.°230-2024.LosprocedimientosdelestudiosedesarrollaronconsiderandolosprincipioséticosestablecidosenlaDeclaracióndeHelsinki,preservandolaintegridadylaéticaensuejecución.Paragarantizarlaconfidencialidaddelainformación,elCentroCardiológicoproporcionólosdatosdelospacientesdemaneraanonimizada,paraelloseeliminarondelabasededatostodaslasvariablesidentificadorasdirectas,talescomonombres,númerosdecédula,historiasclínicas,direccionesycualquierotrodatoquepermitieralaidentificaciónindividualdelospacientes.Posteriormente,acadaregistroseleasignóunacodificaciónnuméricaúnicaaplicadademanerasecuencial,sinrelaciónconlosdatospersonalesoriginales,cuyocontenidoúnicofueronlasvariablesclínicasysociodemográficasdelpacienteyapartirdelascualesserealizóelanálisisestadístico.Porotrolado,altratarsedeunestudioretrospectivoqueutilizarondatosexistentesdehistoriasclínicas,nofuenecesariosolicitarelconsentimientoinformadodelospacientes.Noobstante,seaseguróelcumplimientodetodoslosrequisitoséticosylegalesparaelmanejodedatosdesalud.RESULTADOSLatabla1muestraquelospacientessometidosalanálisisdelbiomarcadorNT-proBNPpresentanunadistribuciónmayoritariadesexomasculino(61,1 %)frentealfemenino(38,9 %).Laedadpromediodiofuede72,7años,conunadesviaciónestándarde13,1años,evidenciandopredominanciadepacientesadultosmayores.EnrelaciónalÍndicedeMasaCorporal(IMC),lamediaesde29,0kg/m²,conunadesviaciónestándarde5,0,categorizandoalapoblacióndentrodelrangodesobrepeso.Porotrolado,lospacientesenpromediopresentaronalrededordedoscomorbilidadesporindividuoloqueevidenciaunaaltacoexistenciadeenfermedadesconcomitantesenlapoblaciónanalizada.Tabla1.CaracterísticasdemográficasyclínicasdepacientesatendidosenelCentroCardiológicodelAustroduranteelperiodoagostode2022-diciembrede2024,sometidosalanálisisdelbiomarcadorNT-proBNP. VARIABLE RECUENTO %DELNDELACOLUMNA
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/pwtbxm93 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.115-129 121 SEXO FEMENINO 35 38.9% MASCULINO 55 61.1% MEDIA DESVIACIÓNTÍPICA IMC 29 5 EDADENAÑOS 72.7 13.1 NUMEROTOTALDECOMORBILIDADES 1.67 .88 Leyenda:IMC:índicedemasacorporal,NT-proBNP:fragmentoN-terminaldelpropéptidonatriuréticotipoBLacurvaROCparaelNT-proBNPevidencióunáreabajolacurva(AUC)de0.767,indicandounacapacidaddiagnósticaóptimaparadistinguirentreindividuosconysininsuficienciacardíaca.Elintervalodeconfianzafuedel95%(0.671–0.863),yelpuntodecortemásóptimoseestablecióen106.5pg/mL.ConsiderandoelpuntodecorteobtenidomedianteelanálisisdelacurvaROC,elNT-proBNPpresentóaltasensibilidad(89,1%),permitiendoidentificaralamayoríadepacientesconinsuficienciacardíaca,aunqueconunaespecificidadmoderada(43,2%).ElíndicedeYoudenfuede0,32,indicativodeunrendimientodiagnósticomoderadoalconsiderarconjuntamentelasensibilidadylaespecificidad.Estosvaloresconfirmanqueelbiomarcadoresespecialmentevaliosocomoherramientainicialdedetección,recomendándosesuusocomplementadoconlaevaluaciónclínicaeimagenológicaparaoptimizareldiagnóstico.
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/pwtbxm93 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.115-129 123 Tabla2.PuntodecortedelNT-proBNPmedianteanálisisdelacurvaROC,sensibilidad,especificidadyáreabajolacurva(AUC)paraeldiagnósticodeinsuficienciacardíacaenpacientesatendidosenelCentroCardiológicodelAustro,agosto2022–diciembre2024. Diagnóstico PuntodecorteNT-proBNP(pg/mL) AUC(IC95%) Sensibilidad(%) Especificidad(%) ÍndicedeYouden LR+ Insuficienciacardíaca ≥106,5 0,767(0,671–0,863) 89,1 43,2 0,32 1,57 Leyenda:NT-proBNP:fragmentoN-terminaldelpropéptidonatriuréticotipoB,AUC:áreabajolacurva(areaunderthecurve),IC95%:intervalodeconfianzadel95%,LR+:razóndeverosimilitudpositiva.LaTabla3describeelanálisisestratificadoporsexo,seobservóqueel61,1%delapoblacióncorrespondióalsexomasculino(n=55)yel38,9%alfemenino(n=35).LasensibilidaddelNT-proBNPfuenotablementemayorenpacientesmasculinos(96,9%)encomparaciónconlaspacientesfemeninas(71,4%).Deigualmanera,laespecificidadfuesuperiorenelsexomasculino(52,2%)frentealfemenino(28,6%).Estoshallazgosevidencianunavariaciónenelrendimientodiagnósticodelbiomarcadorsegúnelsexoenlapoblaciónestudiada.Tabla3.SensibilidadyespecificidaddelNT-proBNP(≥106,5pg/mL)segúnsexo. Sexo VP FN FP VN Sensibilidad(%) Especificidad(%) Femenino 35 10 4 15 6 71,4 28,6 Masculino 55 31 1 11 12 96,9 52,2 Leyenda:NT-proBNP:fragmentoN-terminaldelpropéptidonatriuréticotipoBVP:verdaderospositivos;FN:falsosnegativos;FP:falsospositivos;VN:verdaderosnegativos.LaTabla4presentalacomparacióndelaclasificacióndiagnósticadelNT-proBNPempleandoelpuntodecorteobtenidoenlapresenteinvestigación(≥106,5pg/mL)ylosvaloresespecificadosenelinsertodelfabricante;seestablecióquealutilizarelpuntodecorteROCexistióunamayordeteccióndepacientescondiagnósticoclínicodeinsuficienciacardíaca,reflejadaenunmayornúmeroderesultadospositivosverdaderosyunareduccióndelosfalsosnegativosencomparaciónconelpuntodecortedelfabricantemismoque,encontraste,mostróunamayorproporciónderesultadosnegativosverdaderos,demostrandounamayorespecificidaddiagnóstica.Tabla4.ComparacióndelaclasificacióndiagnósticadelNT-proBNPentreelpuntodecorteobtenidoporanálisisROCylosvaloresdelinsertodelfabricante.
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/pwtbxm93 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.115-129 124 PuntodecorteNT-proBNP(≥ 106,5 pg/ml) PuntodecorteNT-proBNPestablecidoporelfabricante NO SI NO SI Recuento Recuento Recuento Recuento DiagnósticodeInsuficienciacardíaca NO 19 25 34 10 SI 5 41 20 26 Leyenda:NT-proBNP:fragmentoN-terminaldelpropéptidonatriuréticotipoBEnlaTabla5sepresentanlosnivelesdeNT-proBNPsegúnlacategoríadeFEVIenlospacientesincluidosenelestudio.SeobservóquelasconcentracionesmáselevadascorrespondieronalgrupoconFEVIreducida(media:2895,76pg/mL),seguidasporelgrupoconFEVIligeramentereducida(1645,34pg/mL).Encontraste,lospacientesconFEVIpreservadamostraronvaloresconsiderablementemenores(598,90pg/mL).EstoshallazgosindicanqueexisteunarelaciónentreelaumentodelNT-proBNPyeldeteriorodelafunciónventricular.Tabla5.NivelesdeNT-proBNPsegúncategoríadeFEVIenpacientesatendidosenelCentroCardiológicodelAustro(agosto2022–diciembre2024). CategoríadeFEVI Media(pg/mL) Mediana(pg/mL) DE Mínimo Máximo Reducida(≤40%) 24 2895,76 1277,62 3681,01 117 15761 Ligeramentereducida(41–49%) 5 1645,34 1864,00 1356,08 75 3087 Preservada(≥50%) 61 598,90 181,00 1231,60 21 7951 Leyenda:FEVI:fraccióndeeyeccióndelventrículoizquierdo;DE:desviaciónestándar
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/pwtbxm93 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.115-129 125 ElpuntodecorteobtenidomedianteelanálisisdelacurvaROC:≥106,5pg/mLpresentóunvalorpredictivonegativoelevado(79,2%),loquerespaldasuutilidadparadescartarlaenfermedadanteunresultadonegativo.Aunquelaespecificidadfuede43,2%yelVPPde62,1%,estosvaloresconfirmanqueelbiomarcadoresespecialmentevaliosocomoherramientainicialdedetección,recomendándosesuusocomplementadoconlaevaluaciónclínicaeimagenológicaparaoptimizareldiagnóstico.Tabla6.ValorespredictivosdelNT-proBNPconpuntodecorte≥106,5pg/mLparaeldiagnósticodeinsuficienciacardíacaenpacientesatendidosenelCentroCardiológicodelAustroduranteelperiodoagostode2022-diciembrede2024. Indicador Valor(%) Valorpredictivopositivo 62,1 Valorpredictivonegativo 79,2 DISCUSIÓNElNT-proBNPsehaconsolidadocomounbiomarcadorampliamenteutilizadoenlaprácticaclínicaparaeldiagnósticodeinsuficienciacardíaca,sinembargo,granpartedelaevidenciaquerespaldasuspuntosdecortehasidoobtenidaenconformidadconguíasinternacionalescuyaestratificaciónypuntosdecortepropuestosnosiemprehansidovalidadasencontextosclínicoslatinoamericanos.ElpresenteestudioaportaevidenciasobrelautilidadclínicadelNT-proBNPenpacientesatendidosenelCentroCardiológicodelAustrodelaciudaddeCuenca,evaluandosucapacidaddiagnósticaysurelaciónconlaseveridaddelaenfermedadconunenfoquelocal(21).Elanálisisdelascaracterísticasclínicasysociodemográficasdelapoblaciónmostróunaedadmediade72.7años,sugiriendounamayorprevalenciadeICenadultosmayores.Estacifrafuesuperioralareportadaenestudioscomparativos,comoeldeGuidietal.(22)yTayloretal.(23)conmediasde62.5y61.2añosrespectivamente;Farahetal.(24)conmediasde66.4y62.2añosrespectoalaFEVIyChilánetal.(25)quereportaronunrangodeedadpredominantede61a70años.Lasdiferenciaspuedenasociarsealtipodeinstitucionesdondesedesarrollaronestosestudios,yaqueelpresentetuvolugarenuncentroespecializadoencardiologíaquetrataprincipalmenteapacientescondiagnósticoconfirmadodeIC,mientrasquelosestudiosrestantessedesarrollaronenunentornodondeseevalúanpacientesenestadiosmástempranosdelaenfermedad.Enrelaciónalsexo,seevidenciaunapredominanciamasculina(61.1%)enlapresentacióndeICquecontrastaconestudiosinternacionalescomoeldeGuidietal.(22)quereportaronunadistribuciónmásequilibradaentresexos.Demanerasimilar,Tayloretal.(23)señalanunamayorproporcióndemujeres(57.5%).Estasdiferenciaspodríanatribuirseafactores
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/pwtbxm93 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.115-129 126 demográficos,culturalesyelaccesoaserviciosdesalud.Enelpresenteestudio,elanálisisdeldesempeñodiagnósticodelNT-proBNPsegúnsexomostródiferenciasenlasensibilidaddelbiomarcadorentrehombresymujeres,comosepresentaenlaTabla3,loquesugierequeelsexopodríainfluirenlarespuestadiagnósticadelmarcador.Adicionalmente,Farahetal.(24)presentaronunaperspectivadiferenciadaanalizandoladistribuciónsegúnlaFEVIdemostrandounpredominiofemenino(53.2%)enpacientesconFEVIreducidaencontrasteconelsexomasculinoquepredominóenpacientesconFEVIpreservada(68.4%).Anivellocal,Chilánetal.(25)coincidenenelpredominiomasculinodepacientesconIC(71.9%)aunqueenproporcionesmáselevadas,reflejandopatronesregionalesdepresentaciónclínica.Dentrodelacaracterizaciónclínicaseanalizóelíndicedemasacorporal(IMC),obteniendounamediade29kg/m²,siendoindicativadesobrepeso.EsteresultadoesconsistenteconelestudiodeTayloretal(23),queseñalaunIMCmediode28.6kg/m²yconlainvestigacióndeGuidietal(22)dondeel27.1%delapoblaciónfueconsideradacomoobesa.PudiéndoseconsiderarcomofactorcomúnentrelospacientesconIC.Porotrolado,seevaluólautilidaddiagnósticamediantelacurvaROCobteniendounAUCde0.767(IC95%:0.671–0.863),paraunpuntodecortede106.5pg/mLconunasensibilidadelevada(89.1%),especificidadlimitada(43.2%)VPPyVPNdel62.1%y79.2%respectivamente,indicandounbuendesempeñoparaladeteccióndepacientesconlaIC,aunqueconlimitacionesparadescartarlaensujetossanos.EstoshallazgossonparcialmenteconsistentesconGuidietal(22)quienesreportanAUCde0.87paraunpuntodecorte<300pg/mlconunasensibilidaddel96%yVPNdel95%,cifrassuperioresalasobtenidasenelpresenteestudio.Ambosestudioscoincidenenlaelevadasensibilidaddelbiomarcador;sinembargo,difierenenlaespecificidadreportadadel81%,70%y61%enelestudiocomparativosegúngruposetarios(<50,50–75y>75años,respectivamente).Estosugierequeelusodepuntosdecorteajustadosporedadpodríamejorarlaprecisióndiagnósticaenlapoblaciónlocal.Asimismo,Tayloretal(23)analizarondospuntosdecorteinternacionales:eldelaESC(≥125pg/mL)yeldelInstitutoNacionalparalaSaludylaExcelenciaClínica(≥400pg/mL)reportandounAUCde0.874siendosuperioralobtenidoenestainvestigación(0.767)evidenciandounaprecisióndiagnósticamayoryresaltandolaimportanciadelusodepuntosdecorteajustadosaguíasinternacionales.Porotrolado,Farahetal.(24)reportaronunAUCde0.806,loquesugiereunamayorcapacidaddiscriminativaensupoblaciónyestablecieronunpuntodecortede6789pg/mL,conunasensibilidadde73.3%yunaespecificidadde77.5%,estasdiferenciaspodríanatribuirseacaracterísticaspropiasdelapoblaciónydelcontextogeográficopuestoquelapresenteinvestigaciónsedesarrollóenunaciudaddelAustroecuatoriano,ubicadaa2560metrossobreelniveldelmar,condiciónquepuedeinfluirenlafisiologíacardiovasculardebidoaquelahipoxiaenalturapuedeproducircambiosenlafisiologíacardiovascularinfluyendoenlosnivelesdebiomarcadorescardíacos(26).Asimismo,factorescomolaedadylapresenciadecomorbilidadescardiovascularespodríaninfluirenlasconcentracionesdepéptidosnatriuréticos,puessusnivelestiendenaelevarseconlaedaddebidoacambiosestructuralesyfuncionalesdelmiocardioasociadosalenvejecimientooacondicionesclínicascomolainsuficienciarenalola
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/pwtbxm93 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.115-129 127 fibrilaciónauricular(14).Enconjunto,estasdiferenciasdestacanlaimportanciadevalidarpuntosdecorteespecíficosparacadapoblaciónevitandolimitacionesenlaprecisióndiagnósticadelbiomarcador.Finalmente,Chilánetal.(25),enManta-Ecuador,reportóunAUCde0.816indicativodeunabuenacapacidaddiscriminativadelNT-proBNP.Lasdiferenciasobservadaspodríanexplicarseporeltipodepoblaciónanalizada,yaquemencionadosautoresevaluaronpacienteshospitalizadoscondiagnósticoconfirmadolaenfermedad,mientrasqueenelpresenteestudioseenfocóenuncontextodetamizajeenunapoblaciónmásgeneral.Apesardelaslimitacionesenlacomparacióndevariablesdiagnósticas,lainclusióndeesteestudioresultarelevanteportratarsedeevidencialocal,destacandolanecesidaddecontinuargenerandoestetipodeinvestigaciones.CONCLUSIONESLascaracterísticasdemográficasyclínicascomolaedadpromedio(72.7años)oelpredominiodelaenfermedadenpacientesmasculinos(61.9%)yconunIMCindicativodesobrepeso,´ponenenmanifiestolaexistenciadeungrupodepacientesadultosmayoresconcomorbilidadesasociadasenfatizandolanecesidaddeimplementarestrategiasdediagnósticoefectivasyadaptadasalcontextoclínico.ElbiomarcadorNT-proBNPpresentóunasensibilidadelevadadel89.1%paraeldiagnósticodeinsuficienciacardiacasiendodeutilidadcomounapruebadetamizajeinicialparaestapatologíaenelcontextoclínicolocal.Elvalordecorteobtenido(≥106.5pg/mL)demostróunabuenacapacidaddelapruebaparaidentificaralospacientescondiagnósticoconfirmadosinembargosuespecificidadfuelimitada(43.2%),demaneraquesuusoaisladopodríaproducirfalsospositivosporloquesedebecomplementarconloshallazgosclínicoseimagenológicos.Asimismo,seobtuvounVPNde79.2%querespaldalautilidaddeestebiomarcadorcomoherramientaparalaexclusióndelaenfermedadmientrasqueelVPPobtenidofuede62.1%loquesugiereunautilidadmoderadaparalaconfirmacióndelamisma,destacandolaimportanciadeaplicarpuntosdecortevalidadoslocalmenteyajustarloscriteriosdiagnósticosalarealidadclínicaevaluada.REFERENCIASBIBLIOGRÁFICAS1.PonikowskiP,VoorsA,AnkerS,BuenoH,ClelandJ,CoatsA,etal.2016ESCGuidelinesforthediagnosisandtreatmentofacuteandchronicheartfailure:TheTaskForceforthediagnosisandtreatmentofacuteandchronicheartfailureoftheEuropeanSocietyofCardiology(ESC)DevelopedwiththespecialcontributionoftheHeartFailureAssociation(HFA)oftheESC.EurHeartJ.2016;37(27):2129-200.doi:10.1093/eurheartj/ehw1282.BocheB,TemamS,KebedeO.InventorymanagementperformanceforlaboratorycommoditiesandtheirchallengesinpublichealthfacilitiesofGambellaRegionalState,
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/pwtbxm93 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.115-129 128 Ethiopia:Amixedcross-sectionalstudy.Heliyon.2022;8(11):e11357.doi:10.1016/j.heliyon.2022.e113573.McDonaghT,MetraM,AdamoM,GardnerR,BaumbachA,BöhmM,etal.GuíaESC2021sobreeldiagnósticoytratamientodelainsuficienciacardiacaagudaycrónica.RevistaEspañoladeCardiología.2022;75(6):523.e1-523.e114.doi:10.1016/j.recesp.2021.11.0274.HeidenreichP,BozkurtB,AguilarD,AllenL,ByunJ,ColvinM,etal.2022AHA/ACC/HFSAGuidelinefortheManagementofHeartFailure:AReportoftheAmericanCollegeofCardiology/AmericanHeartAssociationJointCommitteeonClinicalPracticeGuidelines.Circulation.2022;145(18).doi:10.1161/CIR.00000000000010635.AizpuruF,MillánE,GarmendiaI,MateosM,LibreroJ.Hospitalizationsforheartfailure:Epidemiologyandhealthsystemburdenbasedondatagatheredinroutinepractice.MedicinaClínicaPráctica.2020;3(4-5):100140.doi:10.1016/j.mcpsp.2020.1001406.SavareseG,BecherPM,LundLH,SeferovicP,RosanoGMC,CoatsAJS.Globalburdenofheartfailure:acomprehensiveandupdatedreviewofepidemiology.CardiovascularResearch.2023;118(17):3272-87.doi:10.1093/cvr/cvac0137.MoreiraLyraL.Epidemiología,ManejoDiagnósticoyTerapéuticodelaInsuficienciaCardiacaconFraccióndeEyecciónReducida.CienciaLatina.2023;7(5):1945-71.doi:10.37811/cl_rcm.v7i5.78548.InstitutoNacionaldeEstadísticasyCensos(INEC).EstadísticasVitalesRegistroEstadísticodeDefuncionesGeneralesde2022[Internet].2023.Disponibleen:https://www.ecuadorencifras.gob.ec/documentos/web-inec/Poblacion_y_Demografia/Defunciones_Generales_2022/Principales_resultados_EDG_2022.pdf9.ReyesMeloCA,CepedaOnofreGL,LópezPintoMB,LópezPintoJL.Insuficienciacardiacaynuevasestrategiasdetratamiento.RECIMUNDO.2024;8(1):158-66.doi:10.26820/recimundo/8.(1).ene.2024.158-16610.LippiG,Sanchis-GomarF.Globalepidemiologyandfuturetrendsofheartfailure.AMEMedJ.2020;5:15-15.doi:10.21037/amj.2020.03.0311.SantamariaV.Investigaciónbibliográficadelosbeneficiosdelarehabilitacióncardíacaenlacapacidadfuncionalycalidaddevidadepacientesconenfermedadescardiovasculares[Internet].2020.Disponibleen:http://www.dspace.uce.edu.ec/handle/25000/2232012.ZapataW.Estudiosrevelanque1,4millonesdeecuatorianospadecenenfermedadescardíacas[Internet].Estudiosrevelanque1,4millonesdeecuatorianospadecenenfermedadescardíacas.Disponibleen:https://ecuadoruniversitario.com/noticias/noticias-de-interes-general/estudios-revelan-que-14-millones-de-ecuatorianos-padecen-enfermedades-cardiacas/13.GuamánC,BuenoL,GarcíaZ,ÁlvarezP,FlorioL,OrmaecheaG.UsodeNT-proBNPenelseguimientoambulatoriodepacientesconinsuficienciacardiacaconfraccióndeeyeccióndelventrículoizquierdoreducidaenunaunidadmultidisciplinariadeinsuficienciacardiaca.RUMI.2023;09(01).doi:10.26445/08.01.314.MuellerC,McDonaldK,DeBoerR,MaiselA,ClelandJ,KozhuharovN,etal.HeartFailureAssociationoftheEuropeanSocietyofCardiologyPracticalGuidanceontheUseof
VITALYSCIENCEREVISTACIENTÍFICAMULTIDISCIPLINARIApublicaciones@vitalyscience.com+593979119620 ISSN3091-180X Marzo2026DOI https://doi.org/10.56519/pwtbxm93 https://vitalyscience.com Vol.4No.9PP.115-129 129 NatriureticPeptideConcentrations.EuropeanJournalofHeartFailure.2019;21(6):715-31.doi:10.1002/ejhf.149415.CaoZ,JiaY,ZhuB.BNPandNT-proBNPasDiagnosticBiomarkersforCardiacDysfunctioninBothClinicalandForensicMedicine.IJMS.2019;20(8):1820.doi:10.3390/ijms2008182016.RAE.Edad[Internet].Disponibleen:https://www.rae.es/diccionario-estudiante/edad17.RAE.Sexo[Internet].Disponibleen:https://www.rae.es/drae2001/sexo18.InstitutoNacionaldelCáncer.ÍndicedeMasaCorporal[Internet].Disponibleen:https://www.cancer.gov/espanol/publicaciones/diccionarios/diccionario-cancer/def/imc19.Lansionbio.ManualdeusuariodelkitdepruebaNT-proBNP[Internet].2019.Disponibleen:https://reactlab.com.ec/wp-content/uploads/2021/03/Inserto-Lansionbio-NT-proBNP.pdf20.RAE.Comorbilidad[Internet].2018.Disponibleen:https://www.rae.es/dhle/comorbilidad21.BayesA,DochertyK,PetrieM,JanuzziJ,MuellerC,AndersonL,etal.PracticalalgorithmsforearlydiagnosisofheartfailureandheartstressusingNT-PROBNP :AclinicalconsensusstatementfromtheHeartFailureAssociationoftheESC.EuropeanJofHeartFail.2023;25(11):1891-8.doi:10.1002/ejhf.303622.GuidiJ,AllenB,HeaddenG,WindenN,AlahapperumaD,ChristensonRH,etal.AnovelNT-proBNPassayforheartfailurediagnosis:Aprospective,multicenterclinicaltrial.ClinicaChimicaActa.2025;572:120249.doi:10.1016/j.cca.2025.12024923.TaylorC,OrdóñezJ,LayS,GoyderC,TaylorK,JonesN,etal.Natriureticpeptidetestingandheartfailurediagnosisinprimarycare:diagnosticaccuracystudy.BrJGenPract.enerode2023;73(726):e1-8.doi:10.3399/BJGP.2022.027824.FarahMohammedE,GhalebMohammedR,SalahMohammedW.N-Terminalpro-brainnatriureticpeptideasadiagnosticandprognosticmarkerinpatientswithheartfailure.AswanUniversityMedicalJournal.2022;2(2):11-24.doi:10.21608/aumj.2022.135694.100525.ChilánCI,LoisN,SánchezN,GonzálezJ,ValdésO,GarcíaL,etal.PéptidoNatriuréticodetipoBN-terminalenpacientesconInsuficienciaCardíaca.RB.2023;8(3):1-10.doi:10.21931/RB/2023.08.03.5326.BärtschP,GibbsJ.EffectofAltitudeontheHeartandtheLungs.Circulation.2007;116(19):2191-202.doi:10.1161/CIRCULATIONAHA.106.650796